Tłumy i skorki – relacja z promocji książki „Joli Bord a Cytadela Warszawska w świetle wyników badań archeologicznych” (WMA, t. 18–19)
Na tę promocję czekało wiele osób – liczne pytania o termin pojawiały się, odkąd tylko poinformowaliśmy o książce. I trzeba przyznać, że frekwencja dopisała, za co serdecznie Państwu dziękujemy. Mamy też nadzieję, że wyszli Państwo zadowoleni, z książką w rękach i… z nowymi inspiracjami w głowie.
Gości powitał – 23 marca 2026 r. o godz. 16:30 w Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie – dr Wojciech Borkowski, Zastępca Dyrektora Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie i redaktor serii Warszawskie Materiały Archeologiczne. Następnie mikrofon przejął Michał Krasucki, Stołeczny Konserwator Zabytków, który także przywitał zebranych i opowiedział o merytorycznej wartości książki. Trzecim punktem (do którego stali czytelnicy Warszawskich Materiałów Archeologicznych są już przyzwyczajeni) była prezentacja książki przez jej redaktora – dr. Borkowskiego – połączona z wręczaniem egzemplarzy WMA autorom i innym osobom zaangażowanym w proces wydawniczy. Zanim jednak dr Borkowski przeszedł do wręczania, dwukrotnie przerwał swoje wystąpienie. Najpierw minutą ciszy, by uczcić przyjaciół redakcji zmarłych w ostatnich latach: mgr. Macieja Czarneckiego (1939–2024), mgr Katarzynę Meyzę (1951–2025) i dr. Włodzimierza Pelę (1946–2025)1 – wszyscy oni niejednokrotnie pisali artykuły do WMA. Za drugim razem dr Borkowski przerwał, by oddać mikrofon drugiej redaktorce tomu – Marzennie Kasprzyckiej, prezesce Stowarzyszenia Starożytników. Opowiedziała ona o, prowadzonych przez Stowarzyszenie, badaniach na terenie Joli Bordu i Cytadeli Warszawskiej. Nie mówiła jednak zbyt długo, by nie zdradzać tego, o czym można przeczytać już w pierwszym artykule książki2, będącym wręcz sprawozdaniem z badań – jednakże bardzo ciekawym, opatrzonym licznymi zdjęciami i planami wykopów oraz obiektów. Pod względem map i wykorzystania dokumentacji archiwalnej bardzo ciekawy jest również artykuł historyczny dotyczący rozwoju koszar Gwardii Pieszej Koronnej oraz Cytadeli Warszawskiej3. Zresztą, jak już pewnie wszyscy Czytelnicy wiedzą, Warszawskie Materiały Archeologiczne to seria, w której duży nacisk kładzie się na ilustracje – różnorodnych treści graficznych nie zabrakło i w tomie 18–194.
I dopiero w ostatnim, nieprzerywanym już referacie dr Borkowski przeszedł do swojego ulubionego ostatnio tematu – łyżeczek, kopuszek, skorków5. Do czego służyły? Gdy powstawała książka Nieznana historia cmentarza z terenu Cytadeli Warszawskiej, również redagowana przez dr. Wojciecha Borkowskiego i Marzennę Zieleniewską-Kasprzycką6, przeznaczenie tych tajemniczych przedmiotów nie było jeszcze znane. Łyżeczki do tabaki? Inny kształt. Łyżeczki do soli? Za małe. Czym więc mogły być? Odpowiedź – jak się okazało – skrywały dawne wieki, jak na przykład wieki średnie, odległe ludy, jak na przykład ludy Azji, ale i w zupełnie bliskich słowach naszych babć, które przestrzegały przed… skorkami w uszach. A więcej mogą Państwo przeczytać w artykule. Jeśli jednak prezentacja dr. Borkowskiego (oczywiście okraszona anegdotami i historiami z życia) nie wywołała u kogoś uśmiechu i nie zainspirowała do szukania naukowych poszlak w życiowych mądrościach – to znaczy, że ten ktoś chyba nie słuchał :).
Po wszystkim nasi goście skierowali się do stołu – z książkami lub z poczęstunkiem. Ostatnie osoby zgłaszały się po książki jeszcze po godzinie 18 i… rozeszła się praktycznie cała pula przeznaczona na promocję. Raz jeszcze dziękujemy i odczytujemy(!) to jako dobry znak, że kolejne promocje – również w progach muzeum – będą cieszyły się co najmniej podobnym zainteresowaniem! A kiedy najbliższa okazja na spotkanie? Przedoficjalnie powiem, że już 14 kwietnia, i tym razem będzie to gratka dla krzemieniarzy – pewnie już Państwo wiedzą, o jaką książkę chodzi…
1 Krótkie wspomnienia o Zmarłych zostały zamieszczone również w książce: różni autorzy, Wspomnienia, str. 9–12.
2 Zbigniew Polak, Michał Hrynczyszyn, Marzenna Zieleniewska-Kasprzycka, Stratygrafia obiektów wyróżnionych podczas archeologicznych badań wykopaliskowych przeprowadzonych na terenie dawnych budynków koszarowych na Cytadeli Warszawskiej w latach 2009–2014 oraz podczas nadzoru archeologicznego prowadzonego w latach 2018–2021, str. 13–82.
3 Piotr Artur Sobczak, Rozwój kompleksu koszar Gwardii Pieszej Koronnej oraz Cytadeli Warszawskiej na Żoliborzu, str. 83–146.
4 PDF całej książki jest dostępny w zakładce Serie.
5 Wojciech Borkowski, Grzegorz Czajka, Łyżeczki do soli czy do tabaki? Tajemnicze przedmioty odnalezione w trakcie badań cmentarzyska na Cytadeli Warszawskie, s. 523–544.
6 Do pobrania ze strony Narodowego Instytutu Dziedzictwa – po kliknięciu na przykład tutaj.
Tekst: Kaja Jaroszewska
Zdjęcia: Kaja Jaroszewska, Małgorzata Ściborowska, Mariusz Kowalewski
Chcą Państwo sprawdzić bieżące wydarzenia związane z pozawydawniczą działalnością PMA?
Zapraszamy do śledzenia naszych mediów społecznościowych i do kontaktu e-mail z sekretariatem:
